نوشته‌ها

شناسایی تجار در نظم تطبیقی (۲)

اعمال تجاری ذاتی ( ماده ۲ ق. ت)
اعمال توزیعی: تحصیل هر نوع مال منقول به قصد فروش یا اجاره، چه تصرفاتی در آن شده باشد و چه نشده باشد( بند ۱ ماده ۲ قانون تجارت)

 

نکته: خرید و فروش کشتی مذکور در بند ۱۰ نیز از مصادیق همین مورد است.
تهیه و رساندن ملزومات ( بند ۳ ماده ۲ قانون تجارت)

 

اعمال خدماتی که خود بر سه قسم است:

۱-  تصدی
•   تصدی به حمل و نقل به هر نحوی باشد.( بند ۲ ماده ۲ قانون تجارت)
•  تصدی به عملیات حراجی( بند ۵ ماده ۲ ق. ت)
•  تصدی به هر قسم نمایشگاه های عمومی ( بند ۶ ماده ۲ ق. ت)
•  تصدی به هر نوع تاسیساتی که برای انجام بعضی امور ایجاد می شود از قبیل تسهیل معاملات ملکی یا پیدا کردن خدمه ( بند ۳ ماده ۲ ق. ت)

 

۲-  واسطه ای
•  دلالی ( مواد ۳۵۶-۳۳۵ قانون تجارت)
•  حق العمل کاری یا کمیسیون ( مواد ۳۷۶- ۳۵۷ قانون تجارت)  
•  عاملی( بند ۳ ماده ۲ قانون تجارت)
۳-  مالی
•  عملیات بانکی ( بند ۷ ماده ۲ قانون تجارت)
•  عملیات صرافی ( بند ۷ ماده ۲ قانون تجارت)
•  عملیات بیمه  ( بند ۹ ماده ۲ قانون تجارت)

 

اعمال تولیدی
•  تاسیس و به کار انداختن هر قسم کارخانه و کار تولیدی مشروط بر اینکه برای رفع حوایج شخصی نباشد ( بند ۴ ماده ۲ قانون تجارت)
•  کشتی سازی ( بند ۱۰ ماده ۲ قانون تجارت)
اعمال برواتی
•   منظور از معاملات برواتی اعمال حقوقی است که روی برات انجام می شود. یعنی صدور، قبولی ، ظهرنویسی و ضمانت … ( بند ۸ ماده ۲ قانون تجارت)

 

اعمال تجاری تبعی ( ماده ۳ قانون تجارت)
مفهوم: معاملاتی که به اعتبار تاجر بودن متعاملین یا یکی از آنه تجاری محسوب می شود.

 

اعمال تجاری تبعی
•  کلیه معاملات بین تجار: ( بند ۱ ماده ۳ قانون تجارت) البته طبق نظر مشهور حقوقدانان و جهت هماهنگی این بند با بند ۲ ماده ۳ و ماده ۵ قانون تجارت باید قائل به این نظر بود که معاملات بین تجار تنها در صورتی تجاری محسوب می شود که برای امور یا حوائج تجاری انجام گرفته باشد.
•  کلیه معاملات بین تاجر با غیر تاجر جهت رفع حوائج تجارتی( بند ۲ ماده ۳ قانون تجارت)
•  کلیه معاملاتی که اجزاء یا خدمه یا شاگرد تاجر برای امور تجارتی ارباب خود می نمایند. ( بند ۳ ماده ۳ قانون تجارت)
•  کلیه معاملات شرکتهای تجارتی( بند ۴ ماده ۳ قانون تجارت)

 

نکته: معاملات غیرمنقول به هیچ وجه تجارتی محسوب نمی شود. ( ماده ۴ قانون تجارت)
نکته آزمونی: عده ای قائل به وجود یک استثناء برای ماده ۴ قانون تجارت هستند و آن ماده ۵ قانون تملک آپارتمان ها است. به موجب قانون مذکور انواع شرکت های تجاری موضوع ماده ۲۰ قانون تجارت که اقدام به خرید غیر منقول با قصد ساختمان خانه و آپارتمان و محل کسب، به منظور سکونت یا پیشه یا اجاره یا فروش می کنند و اساساً برای این موضوعات تشکیل می شوند با این کار، یک عمل تجاری ذاتی انجام می دهند.

 

ویژگی های تصدی
•  در قالب موسسه یا بنگاه باشد.
•  تکرار شود
•  تشکیلات و ابزاری داشته باشد.

 

منبع: کتاب کمک حافظه حقوق تجارت در نظم تطبیقی / دکتر علی فلاح

شناسایی تجار در نظم تطبیقی (۱)

شناسایی تاجر
تاجر کسی است که شغل معمولی خود را معاملات تجارتی به نام و به حساب خود قرار بدهد. ( ماده ۱ قانون تجارت)

 

عناصر تاجر بودن
۱-    وجود شخص: منظور از کلمه « کسی» در تعریف شخص تاجر مقرر در ماده ی ۱ قانون تجارت عبارت از همه ی اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی.
۲-    انجام معاملات تجاری ذاتی: منظور از معاملات تجارتی مذکور در ماده ۱ قانون تجارت، همان اعمال تجاری ذاتی ماده ۲ قانون تجارت می باشد.
۳-    انجام معاملات تجاری، به عنوان شغل معمولی با هدف امرار معاش.
۴-    انجام معاملات تجاری به نام و به حساب خود شخص.

انواع اشخاص:
۱- اشخاص حقیقی
۲- اشخاص حقوقی

• موضوع حقوق عمومی
الف- دولت : دولت حتی با انجام عملیات تجاری تاجر محسوب نمی شود چرا که با هدف سودآوری به این امور    نمی پردازد بلکه وظیفه ی اداره ی مملکتی اش انجام امور فوق را ایجاب می نماید.
ب- مؤسسات عمومی غیر دولتی: هدف اصلی آن ها ارائه خدمات است و نمی توانند تاجر باشند مثل: کمیته امداد امام خمینی، شهرداری
ج- شرکتهای دولتی تجاری و غیر تجاری
شرکتهای دولتی تجاری تاجر هستند، که این نوع شرکت ها بیشتر در قالب شرکت های سهامی عام می باشند.
شرکتهای دولتی غیر تجاری: تاجر نیستند و به محض ایجاد و بدون احتیاج به ثبت دارای شخصیت حقوقی می شوند.  ( ماده ۵۷۸ قانون تجارت)
• موضوع حقوق خصوصی
الف- شرکتهای تجاری: شکلاً تجاری- شرکتهایی که صرف نظر از نوع فعالیت آنها همین که در قالب معین شده در قانون تشکیل شوند تجاری هستند، چه عملیاتشان تجاری باشد و چه تجاری نباشد. از بین شرکت ها فقط شرکت سهامی، جزء این دسته است. ( ماده ۲ لایحه اصلاحی قانون تجارت)
موضوعاً تجاری- شرکتهایی که شرط تجاری بودن آنها انجام عملیات تجاری است که عبارتند از شرکت های با مسئولیت محدود ، شرکت تضامنی، شرکت نسبی، شرکت تعاونی و شرکت های مختلط. ( بند ۲ تا ۷ ماده ۲۰ قانون تجارت)
ب- مؤسسات و شرکتهای غیرتجاری: شرکتهایی هستند که فقط با ثبت شخصیت حقوقی پیدا می کنند. ( ماده ۵۸۴ قانون تجارت)

• محدودیت های و استثنائات آزادی تجارت

محدودیت های اشخاص
۱- شخص داخلی: اشخاص ذیل نمی توانند تجارت کنند
سردفتران، قضات، کارمندان گمرک در خصوص حق العمل گمرک ، کارمندان دولت در خصوص معاملات دولتی
۲- شخص خارجی: اشخاص بیگانه نمی توانند در موارد ذیل تجارت کنند.
دلالی( م ۲ ق. دلالان)، تصدی هواپیمایی ( م ۹ ق. هواپیمایی کشور)، بانکداری
محدودیت های موضوعی
۱- در انحصار دولتی
موضوعات اصل ۴۴ قانون اساسی، دخانیات
۲- مستلزم مجوز دولتی: عمل دلالی، نمایش فیلم، آژانس مسافرتی، حمل و نقل هوایی، تأسیس انبارهای عمومی
نکته آزمونی: اگر شخصی بدون توجه به محدودیت های مذکور اقدام به تجارت نماید شاید عمل وی همچنان تجارتی به شمار آید ولی وی دیگر تاجر نخواهد بود چرا ه برای کار غیرقانونی نمی توان آثار قانونی بار کرد.
نکته آزمونی: منظور از شغل معمولی صرفاً و الزاماً تکرار عمل نیست و صرف تکرار عمل سبب تاجر تلقی شدن شخص نمی شود، بلکه منظور از شغل معمولی این است که هدف از آن شغل و فعالیت امرار معاش باشد.