پدیده مجرمانه و عنصر روانی یا معنوی

مفهوم عنصر روانی یا معنوی
انجام عملی مادی که قانون آن را جرم انگاری نموده برای احراز مجرمیت کافی نیست، بلکه بزهکار باید از نظر روانی یا بر ارتکاب جرم قصد مجرمانه داشته یا در اجرای آن بی آنکه واجد قصد منجزی باشد، خطایی را مرتکب شده باشد.
عنصر معنوی:
۱-  عنصر معنوی جرایم عمدی:
الف : سوء نیت عام ( اراده آگاهانه در رفتار فیزیکی مجرمانه)
ب: سوء نیت خاص( اراده آگاهانه به تحصیل نتیجه مجرمانه)
۲-  عنصر معنوی جرایم غیرعمدی:
الف: سوء نیت عام ( اراده آگاهانه در رفتار مجرمانه)
ب: خطا یا تقصیر جزایی
انواع عنصر روانی
–  قصد مجرمانه در جرایم عمدی:

خواستن قطعی و منجر فعل یا ترک فعل مجرمانه و یا اراده آگاهانه بر رفتار مجرمانه با یقین خواستن و حصول نتیجه مجرمانه است، که علم بر حکم و موضوع و عمد در رفتار و تحصیل نتیجه مجرمانه است، که علم بر حکم و موضوع و عمد و رفتار و تحصیل نتیجه مجرمانه از اوصاف آن می باشد.
–  خطای کیفری در جرایم غیر عمدی:

رفتاری مبتنی بر بی احتیاطی ، بی مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی یا فقدان مهارت می باشد که از لحاظ قانون قابل مجازات است.
شروط تحقق عمد:

۱- تقارن اراده ارتکاب با قصد مجرمانه

۲-تطابق اراده ارتکاب با قصد مجرمانه

نکته آزمونی: اگر الف ، قصد قتل ب را داشته و در حین حرکت به سمت او با اتومبیل، به دلیل بی احتیاطی تصادف کند و مجنی علیه تصادف از قضا همان ب باشد قتل عمد نیست به دلیل عدم تقارن اراده با قصد مجرمانه.
 نکته آزمونی: لزوم تطابق اراده با قصد مجرمانه یعنی اثبات اینکه میل و اراده فاعل مستقر بوده بر اینکه نتیجه مجرمانه مورد نظر خویش را از همین رفتار ارتکابی خود اخذ کند.
نکته آزمونی: در تحقق جرایم عمدی علاوه بر علم مرتکب به موضوع جرم ( علم موضوعی) باید قصد او را در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز گردد ( قصد یا عمد در رفتار) ، در جرایمی که وقوع آنها بر اساس قانون منوط به تحقق نتیجه است قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز باید محرز گردد ( قصد نتیجه و علم حکمی)، ( ماده ۱۴۴ ق. م. ا).
نکته آزمونی: با لحاظ معیارهای حقوق جزا سوء نیت عام مشتمل است بر اراده آگاهانه در انجام رفتار مجرمانه و سوء نیت خاص مشتمل است بر اراده آگاهانه بر موضوع و نتیجه مجرمانه. ( مطروحه در آزمون قضاوت ۱۳۹۱)

درجات عمد
۱-  سوء نیت عام: اراده آگاهانه مرتکب در ارتکاب رفتار مجرمانه
۲-  سوء نیت خاص: اراده آگاهانه مرتکب نسبت به مال یا شخص موضوع جرم
۳-  سوء نیت معین: عزم وقوع جرم نسبت به شخص یا شی معین
۴-  سوء نیت نامعین: خواستن نتیجه مجرمانه بدون پیش بینی و تصور دقیق کیفیت آن.
–  وصفی که در آن فاعل خواستار نتیجه نیست اما می تواند نتیجه را پیش بینی کرده یا احتمال وقوع آن را دهد . ( سوء نیت احتمالی)
۵-  سوء نیت ساده: ارتکاب به جرم مسبوق به تفکر و طرح نقشه قبلی نباشد.
۶-  سوء نیت مشدد ( یا با سبق تصمیم): ارتکاب به جرم مسبوق به تفکر و طرح نقشه قبلی باشد.
انواع تقصیر یا خطای جزایی
۱-  بی احتیاطی : اقدام ( فعل) به امری که نمی بایست به آن مبادرت نمود.
۲-  بی مبالاتی: خودداری( ترک فعل) از امری که می بایست به آن مبادرت نمود.
۳-  عدم مهارت: الف: عدم مهارت بدنی، ب: عدم مهارت روانی ( بی اطلاعی)
۴-  عدم رعایت نظامات دولتی
نکته آزمونی : انگیزه از قصد مجرمانه جداست و به طور کلی از ارکان عنصر معنوی جرم به شمار نمی رود فقط در برخی موارد می توان مقام قضایی را در اعمال تخفیف مجازات هدایت نماید از جمله وجود انگیزه شرافتمندانه با لحاظ بند پ ماده ۳۸ ق.م. ا ( مطروحه در آزمون ارشد سراسری ۱۳۹۲)

منبع: کتاب کمک حافظه حقوق جزای عمومی  / شادی عظیم زاده

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *